میراث زنان

این پاسخی است از دیدگاه خاص خود به شهرنوش عزیز که هم به لحاظ جغرافیایی از زنان درون ایران دور است هم از جهت روحی :

• اينكه شهرنوش پارسي پور كيست وچرا اين اعتقاد را دارد چندان مهم نيست ،آنقدر كه اهميت دارد برخي زنان (مثلاخانم پارسي پور) در خارج از مرزهاي بسته ايران از چه زاويه ناقصي به اين قضيه نگاه ميكنند. البته بايد به اين نكته هم اشاره كرد كه ايشان نقطه نظرات چندان روشني براي زنان (درون ايران)ندارند وچندان معرفي شده نيستند .با اين سرعت رشد وآگاهي وافزايش اعتقادات فمينيستي در ميان زنان جوان ايران، موقعيت ايشان به عنوان زني كه در كتابهايش حرفي براي گفتن داشت هنوز روشن نيست جايگاه ايشان براي ما مراجعه كنندگان به سايت هاي زنان :1-نويسنده زن وزنان 2-زن برگزيده بنياد پ‍‍ژوهشها و مطالعات زنان در هجدهمين كنفرانس سالانه اش ميباشد .نهايتا باحرفهايي كه دراين كنفرانس زدند وكتابها ومصاحبه ايكه با ايشان صورت گرفته بنظر ميرسد ايشان نسبت به ايده هاي گذشته شان بنوعي متحول شده اند كه حاكي از تفاوت ديدگاه با گذشته خوددر خصوص «زن»ومسائل زنان پيدا كرده است وقراراست پیداکند.
• اما زاويه ديد ناقص :

اجازه بدهيد بدليل عدم دسترسي به كليات فكري خانم پارسي پور كه قطعا تحت تحولات ناشي از تجارب زندگي در دنياي نسبتا آزاد غرب قرارگرفته ، تنها به جزئيت حرفهايشان كه طي مصاحبه بيان نموده اند وقطعا حرفهايي است محدودوتحليل آنها بپردازيم :

سوال :اگر در گستره قانون به اين مسئله بنگريم ،به صيغه از چه زاويه اي ميتوان نگريست ؟

جواب:من با صيغه موافقت دارم . خیلی از خانم‌ها با صیغه مشکل دارند و میگویند که مردها می‌روند و بیشتر از یک زن می‌گیرند. از نظر قانون اسلام آمده که یک مرد می‌تواند چهار مرد عقدی بگیرد. پس صیغه بیشتر از آنچه ما فکر کنیم یک قانونی به نفع زن‌هاست.

پاسخ ايشان بيانگر اين فرض است كه ما زنان که پذيرفته ايم (بعبارتي تن داده ايم ) مردها ميتوانند چند زن عقدي بگيرند ،روند بعدي را نيز بايد بپذيريم يعني بين بد وبدتر ،بد را انتخاب كنيم وبايد بپذيريم كه مردان چه بطور مشروع (چند همسري )وچه در شرايط نا مشروع مجاز هستند با زناني ديگر باشند و حالانیزميپذيريم اين مسئله ( مسئله دوم)مشروع گرددوتحت عنوان صيغه حل شود در عوض اين امتيازيست براي دسته اي خاص از زنان :« یک عده زنانی که چند تا بچه دارند، شوهرشان مرده یا از دست رفته، یا به دلیلی طلاق گرفته‌اند و امکان یک ازدواج میزان برای بار دوم ندارند، با قانون صیغه می‌توانند یک ازدواج موقت کنند» .ودر پي آن توصيه اي هم براي دسته ای محدود دارند: «البته بسیار عالی خواهد بود که زن‌ها سعی نکنند که با مردی ازدواج کنند که همسر دارد. یعنی وارد حریم زندگی زن دیگری نشوند. ولی بتوانند آزادانه روابطی داشته باشند.»

جامعه زنان  ايران از روشنفكران ونخبگان خود انتظار تحليلهايي عميق ترازاين وديدگاههايي پخته تردارد.قوانين تبعيض آميز چند همسري ،ازدواج،طلاق،پوشش وبسياري قوانين بنيادي ديگر در خصوص زنان را نميتوان با حل وفصلهاي اينچنيني تحليل كرد وبه سر انجام رساند اين قوانين كه بسياريشان اصلا زن ستيزند نيازمند تغيیراتي بنياد ين وتحليلهايي منطبق با حقوق بشراعم از زن ومرد(نه حقوق مردان)دارد.چند همسري از بنياد قابل تحليل ونقد است وحل انبوه مسائل زنان با پذيرش قانون صيغه كه مرد را رسما مجازبه همبستري مكرر با زنان مكررميكند راه حلي است بسيار سطحي والبته تبعيض آميز .فراموش نبايد كرد كه همچون اكثر قريب به اتفاق قوانين، زنان فاعل نيستند :آنها ميبايست متعه يا صيغه شوند ،مورد انتخاب قرار گيرند،ياطلاق داده شوند وبسياري موارد ديگر . در تمامي قوانين مربوط به صيغه (با تفاسير وتعابير مختلف از آيت اله هاي مختلف ) به نوعي از معامله بر ميخوريم كه بسيار نابرابر وحتي تحميلي است وبخش پاياپاي آن تنها به مابه ازاي پولي آن برميگرددكه دررعايت برابري آن هم جاي بحث است .        

بهرحال واقعیت اینست که هیچ زنی حق چند همسری را برای مردان نمی پذیرد وبا آزادی روابط جنسی مردان در چار چوبی مشروع بنام صیغه موافقت ندارد . آنهم در شرایطی که به زن نه حق انتخاب آزاد را میدهند ونه آزادی طلاق . در ایران دیریست زنان از جنس دوم بودن وضعیفه بودن بیزارند وحتما ایشان درمسیر بخشی ازاین جنبشی که خواهان برابری قوانین نسبت به زن ومرد ونگاه بدون جنسیت است بوده اند(سالهایی که جنبش زنان در بستر هایی حزبی وگرایشهای سیاسی جریان داشت ).

·        نگاه صیغه به جامعه همچون بسیاری قوانین دیگر مردسالارانه است که در هر گامش مردسالاری تقویت وباز تولید میشودحتما شما بهتراز هر کسی میدانید که همانطوركه گفته شد این زن است که صیغه یا متعه میشود ، در ازای پول یا مبلغی که سنگ بنای دوم صیغه بعد از توجه به نیاز جنسی مرد است.در صیغه ما به نوعی مبادله تحقیر آمیز «مبلغ» - «همبستری »* روبرو میشویم که در آن رابطه دو انسان تا سطح «پول» پایین میاید وطبیعی ترین رابطه ونیاز دو طرفه بشری  به مبادله پولی نزول میکند والبته در نگاه قانونگذار این عمده ترین لطف وتوجه قانون است که در این مبادله به «زن»داده شده است وبه استناد «پایاپای »بودن همین مبادله است که اتفاقا آنرا حق برابرزن ومرد در قوانین می پندارند ! وثابت میکنند که حق زن نیز در این قانون به او داده شده است .

·        خانم پارسی پور برای بخشی از زنان این قانون را میپسند ند وانرا راه چاره ای برای مشکلشان میدانند:« یک عده زنانی که چند تا بچه دارند، شوهرشان مرده یا از دست رفته، یا به دلیلی طلاق گرفته‌اند و امکان یک ازدواج میزان برای بار دوم ندارند، با قانون صیغه می‌توانند یک ازدواج موقت کنند.»اما باید ازایشان پرسید آیا مشکل این دسته از زنان  با صیغه حل میشود ؟ واساسا مشکل آنها همبستری با یک مرد در ازای مبلغ معین است؟ بدون شک «پول »یکی از اساسی ترین مشکلات بسياري از زنان است اما این اسمش جز تن فروشی بشکل رسمی نیست .وتکرار آن (همبستری مکرر ولو با مجوز قانونی تحت عنوان صیغه ) همه قبحی است که در فرهنگ ایرانیان به روسپی گری بیشتر مشهور است تا صیغه .

·        همه این اجازه های قانونی که به هر نامی در این مضمون به مردان وزنان داده میشودجز تثبیت نقش  زنان بعنوان جنس دوم ،ضعیفه وصحه گذاشتن به قوانین تبعیض آمیز وزن ستیزچیز دیگری نیست .

*اين اصطلاح ومضموني است كه هم در قانون صیغه به آن اشاره شده است وهم در سایتهای آیت اله مکارم شیرازی وآیت اله سیستانی وسایر سایتهای مدافع آن .